مدت مطالعه: 2 دقیقه

سیزدهم شهریور، روز بزرگداشت ابوریحان بیرونی و روز ملی علوم پایه، فرصتی است برای بازگشت به یکی از درخشان‌ترین نام‌های تاریخ دانش ایران‌زمین؛ دانشمندی که تنها به دلیل گستردگی دانشش بزرگ نشد، بلکه به سبب شیوه اندیشیدن و نگاه علمی‌اش، قرن‌ها از زمان خود پیش‌تر رفت.

ابوریحان بیرونی برای نسل امروز، صرفاً نامی در کتاب‌های تاریخ نیست. او نماد یک «ذهن پرسشگر» است؛ انسانی که برای شناخت جهان، به شنیده‌ها بسنده نمی‌کرد، مشاهده می‌کرد، اندازه می‌گرفت، مقایسه می‌کرد و با دقتی ستودنی در پی یافتن حقیقت بود. گستره پژوهش‌های او از ریاضیات و نجوم تا جغرافیا، کانی‌شناسی، داروشناسی و شناخت فرهنگ‌ها امتداد داشت؛ اما شاید مهم‌تر از همه، روحیه علمی او بود: شجاعت پرسیدن و فروتنی در برابر حقیقت.

بیرونی به ما می‌آموزد که علم، حفظ کردن پاسخ‌ها نیست؛ علم از یک پرسش خوب آغاز می‌شود. همان پرسشی که دانشمند را وادار می‌کند به آسمان نگاه کند، زمین را اندازه بگیرد، پدیده‌ها را دقیق‌تر ببیند و برای کشف ناشناخته‌ها، مسیرهای تازه‌ای را تجربه کند. این همان روحی است که امروز نیز دانشگاه و جامعه علمی ما بیش از هر چیز به آن نیاز دارد.

نامگذاری زادروز این دانشمند برجسته به عنوان «روز ملی علوم پایه» نیز یادآور یک حقیقت بنیادین است: هیچ فناوری و پیشرفتی بدون ریشه‌های عمیق علمی پایدار نمی‌ماند. پیش از هر فناوری بزرگ، یک پرسش علمی وجود داشته و پیش از هر دستاورد بزرگ، سال‌ها کنجکاوی، آزمون و پژوهش شکل گرفته است.

امروز که جهان با شتابی بی‌سابقه در مسیر فناوری و نوآوری حرکت می‌کند، بازخوانی میراث ابوریحان بیرونی برای دانشجویان و پژوهشگران ما می‌تواند الهام‌بخش باشد. او به ما یادآوری می‌کند که محدودیت‌های زمانه، نباید محدودیت اندیشه باشند؛ و فاصله میان «آنچه می‌دانیم» و «آنچه هنوز نمی‌دانیم»، همان سرزمینی است که علم در آن متولد می‌شود.

دانشجوی عزیز:

شاید بزرگ‌ترین ادای احترام به ابوریحان بیرونی، تکرار نام و ستایش گذشته او نباشد؛ بلکه ادامه دادن راه اوست. اینکه پرسشگرتر باشیم، دقیق‌تر ببینیم، آسان قانع نشویم، برای یافتن پاسخ تلاش کنیم و باور داشته باشیم که هر پرسش علمی می‌تواند آغاز یک تحول بزرگ باشد.

سیزدهم شهریور، روز بزرگداشت «اندیشیدن» است. روز پاسداشت کسانی است که جرئت می‌کنند جهان را دوباره ببینند و برای فهم بهتر آن، قدمی فراتر از مرزهای دانسته‌ها بردارند. توجه داشته باشیم که ایرانِ فردا بیش از هر چیز، به جوانانی نیاز دارد که همچون بیرونی، پرسیدن را آغاز دانستن و حقیقت‌جویی را پایان‌ناپذیر بدانند.

دکتر موسی جاودان- معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه هرمزگان

پایان خبر