مدت مطالعه: 2 دقیقه
هشتم مهر، روز بزرگداشت مولانا جلالالدین محمد بلخی، فرصتی است برای درنگ در زندگی و میراث شاعری که جغرافیای زندگیاش از بلخ تا قونیه امتداد یافت، اما قلمرو اندیشه و زبانش مرزی نشناخت.
مولوی در سده هفتم هجری، در روزگاری پرآشوب، از بلخ کوچید و سرانجام در قونیه سکونت گزید. در آنجا، مسیر زندگی و اندیشه او با دیدار شمس تبریزی دگرگون شد؛ دیداری که یکی از مهمترین فصلهای تاریخ ادبیات عرفانی فارسی را رقم زد و سرچشمه آفرینش آثاری شد که قرنهاست خوانده، شرح و ترجمه میشوند. «مثنوی معنوی» و «دیوان شمس» تنها مجموعهای از شعر نیستند؛ بخشی از حافظه فکری و زبانی ایرانیان و از برجستهترین نمودهای ظرفیت زبان فارسی برای بیان مفاهیم عمیق انسانی، اخلاقی و عرفانیاند.
اهمیت مولانا برای ما تنها در شمار ابیات، شهرت جهانی یا جایگاه او در تاریخ تصوف خلاصه نمیشود. آنچه میراث او را زنده نگه داشته، توانایی شگفتانگیز او در پیوند دادن «اندیشه» و «زبان» است؛ اینکه پرسشهایی درباره انسان، عشق، معنا، شناخت و نسبت انسان با دیگری را به زبانی چنان زنده و موسیقایی بیان کرد که هنوز پس از قرنها، مخاطب امروز نیز میتواند با آن وارد گفتوگو شود.
از این منظر، بزرگداشت مولانا صرفاً بزرگداشت یک شاعر در تقویم فرهنگی کشور نیست؛ یادآوری نقش زبان فارسی در تولید اندیشه، حفظ حافظه فرهنگی و برقراری گفتوگو میان نسلها و فرهنگهاست. میراث مکتوب مولانا نیز همچنان موضوع پژوهشهای گسترده ادبی و فرهنگی در جهان است و مجموعه آثار او در حافظه جهانی یونسکو نیز ثبت شده است.
در دانشگاه، که عرصه پرسش، گفتوگو و جستوجوی معناست، بازخوانی مولانا میتواند فراتر از یک آیین مناسبتی باشد؛ فرصتی برای بازگشت به متنی که هنوز پرسشهای انسانی آن تازه است و زبانی که پس از گذشت بیش از هفت قرن، همچنان میتواند میان انسانها پلی از معنا بسازد.
اینجانب فرارسیدن روز بزرگداشت مولانا را به استادان، دانشجویان، کارکنان و همه دوستداران زبان و ادب فارسی تبریک میگویم و امیدوارم دانشگاه، بهعنوان خانه اندیشه و فرهنگ، در پاسداشت میراث ادبی و فکری ایران و در معرفی آن به نسلهای آینده، نقشی روزافزون ایفا کند.
دکتر موسی جاودان- معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه هرمزگان
پایان خبر
